Het hoogste Franse beroepshof, de
Cour de Cassation, heeft dinsdag de knoop doorgehakt in een zes jaar aanslepend dispuut rond een vervolg op
Les Misérables (1862) van Victor Hugo. De "erfgenamen" van Victor Hugo wilden voor de rechtbank een verbod afdwingen op twee erg losse interpretaties van
Les Misérables. In 2001 verschenen bij de uitgeverij
Plon Cosette ou le temps des illusions en
Marius ou le fugitif van de Franse
Nouvel Obs-journalist François Cérésa. Deze boeken zetten het verhaal van
Les Misérables geheel naar hun hand, waarbij bijvoorbeeld de snode inspecteur
Javert (die eigenlijk in de Seine was verdronken) plots de rol van held kreeg. De achter-achterkleinzoon van Hugo, de goudsmid Pierre Hugo, was vertoornd door deze ingrepen en argumenteerde dat de twee boeken een aanslag betekenden op "de morele auteursrechten van de familie". Een rechtsgang van verschillende jaren volgde, waarbij Pierre Hugo tot het uiterste ging. Gisteren toonde hij zich zwaar ontgoocheld na de beslissing: "Ik vecht niet enkel voor mezelf, mijn familie of Victor Hugo maar ook voor de erfgenamen van alle schilders, schrijvers en componisten die bescherming nodig hebben tegen lui die puur voor het geld misbruik maken van een beroemd oeuvre én naam." Pierre Hugo eiste liefst 675.000 euro schadevergoeding van de auteurs en uitgever
Plon. De voorbije jaren kwam de zaak
geregeld in de aandacht, zie ook dit
BBC-bericht uit
2001. De Hugo-verdedigers stuurden zelfs brieven naar de Franse president Chirac, de Franse minister van Cultuur én het Europese parlement, om het boek te discrediteren. In een vrije tribune in
Libération schreven de erfgenamen: "Kan men zich inbeelden dat iemand een tiende symfonie van Beethoven componeert?" Een lagere rechtbank vond eerst dat Pierre Hugo niet eens kon bewijzen dat hij wel degelijk een erfgenaam was. Een volgende rechtbank in beroep was in 2004 dan wéér wel van oordeel dat er aan
Les Misérables niet mocht geraakt worden, waarna de uitgever werd veroordeeld tot één symbolische euro schadevergoeding. Die ging vervolgens ook in beroep. De advocaten van auteur Cérésa argumenteerden nu voor de
Cour de Cassation met succes dat een verbod op de roman de vrijheid van meningsuiting beknot én dat het gevaar bestond dat meesterwerken uit de literatuur en de kunst niet langer als inspiratiebron kunnen worden gebruikt. In die zin heeft de uitspraak natuurlijk verstrekkende gevolgen.
Les Misérables, één van de hoogtepunten van de romantiek
, heeft geleid tot meer dan 45 filmadaptaties en talloze musicals. In Frankrijk komt het copyright op een boek 70 jaar na de dood van de auteur vrij en wordt het dan "publiek domein". Achtergronden bij de intrigerende zaak in
The Guardian en
Le Nouvel Observateur, evenals bij de
BBC en
TV5, waaruit blijkt dat de erfgenamen het er (nog) niet bij laten zitten.
Er werden nog geen reacties geplaatst.
