maandag 06 september 2010 door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen
Literatuurrecensies uit de boekenbijlages in Nederlandse en Vlaamse kranten - of weekbladen, voor u geselecteerd, in samenwerking met Athenaeum Boekhandel. Periode 2-5 september 2010, met bijlages weer op volle sterkte.
Aanrader van de week in Knack was woensdg jl. Vaslav, de nieuwe roman van Arthur Japin. Met het beschrijven van de dramatische liefde van de bediende, de echtgenote en de impressario voor balletdanser Vaslav Nijinski overtreft Japin zijn vorige roman en vindt hij "een betere balans tussen verhaal en aforistische toelichting" stelt Maarten Dessing tevreden vast. Dessing las ook het al geruime tijd verschenen Het schapenfeest van Fikry El Azzouzi waarin overtuigend wordt verhaald hoe een heel gewoon jongetje, vermalen tussen twee culturen, troost vind in de islam. En Annelies De Waele is benieuwd of Wit als melk, rood als bloed van de Italiaan Alessandro D'Aveniad, een liefdesverhaal over 2 pubers, in ons koude taalgebied zal aanslaan. Met B-17G vertrekt Pierre Bergounioux vanuit de concrete ervaring van jonge piloten die Duitse doelen bombarderen naar een mijmering over oorlog door de eeuwen heen; een te koesteren novelle in de Perlouses-reeks, volgens Bart Van Loo.
Met Vrijheid doet Jonathan Franzen een gooi naar de titel Great American Novel over de voorbije jaren. Jeroen Overstijns komt in De Standaard der Letteren superlatieven tekort voor de roman over wel en wee van de familie Berglund; "de meest onderhoudende, meest levensechte en scherpste roman van de voorbije jaren over het moderne Amerika en het moderne leven" kortom. In een aparte kolom uittreksels uit de lofuitingen van de Angelsaksische pers. Mark Cloostermans heeft het helemaal gehad met Arthur Japin en zet Vaslav weg als 615 gram eenheidsworst, de schrijver werd een merknaam, zijn oeuvre een product. Japin wordt ook uitgebreid geïnterviewd in SDL door Jelle van Riet. Met Trager dan snelheid van Herman Brusselmans kan je besmuikt tot goed lachen vindt Michael Bellon die evenwel slechts twee sterren over heeft voor dit boek waarin de auteur zijn politiek incorrecte hoofdpersoon Louis Tinner nog eens laat opdraven. De Maastrichtse dichter Pierre Kemp kwam nauwelijks de deur uit maar de 744 pagina's tellende biografie Pierre Kemp. Een leven van Wiel Kusters bleef Toon Horsten boeien en noodt tot herlezen van het oeuvre van de dichter van de kleine liederen. Eenzelfde enthousiasme heeft Horsten over voor Garderobe, de nieuwe bloemlezing uit het werk van Luuk Gruwez: "een indrukwekkende verzameling van een van onze grootste dichters". Buzzboek deze week is Wilde rozen, de negende roman van het Nederlands-Chinese fenomeen Lulu Wang met minder melodrama en minder clichés dan in enkele van haar vorige bestsellers, oordeelt Alexandra De Vos.
De Morgen opende woensdag jl. eveneens met Vrijheid van Jonathan Franzen. Marnix Verplancke las een uitgepuurd boek in een taal "die vloeit als een bergbron", ernstiger ook dan De Correcties, "misschien wel omdat de situatie in de VS inmiddels ook een stuk ernstiger is geworden". De 22-jarige Vlaamse debutant Y.M. Dangre laat in Vulkaanvrucht zijn in zichzelf wroetende personages pendelen tussen Napels, Livorno en Parijs en schept met Sévérine Delacroix een pathetische en destructieve femme fatale. Dirk Leyman las het tomeloze Vulkaanvrucht, vroegrijp en met vaak sterke beelden, maar de ontsporing ligt wel degelijk op de loer. En Om vijf uur in de middag is zeker niet de onmisbaarste verhalenbundel van Remco Campert, maar de 81-jarige "laat genoeg flitsen van achteloos talent zien om de aanschaf ten volle te wettigen", eveneens een recensie van Dirk Leyman, die ook de aanstormende Nederlandstalige debutanten oplijst. In de nieuwe rubriek Pas Verschenen aandacht voor recente vertalingen van Yasmina Khadra en Jean-Louis Fournier, naast de nieuwste van Karin Giphart en Diane Broeckhoven en het debuut van Jamal Ouariachi. Paul Demets ziet hoe de dichters H.H. ter Balkt, Piet Gerbrandy en Astrid Lampe de lichamelijkheid van de taal naar voren brengen.
De boekenbijlage van Trouw opent, net als die van NRC Handelsblad met Jonathan Franzens Freedom (Vrijheid). Rob Schouten: "Vrijheid brengt aan de hand van de Berglund-saga een scala aan hangups van een hele generatie in kaart, van milieubewustzijn tot internetporno. Het is onder het mom van een klassieke familiegeschiedenis ook een boek waarin de Reagan-, Clinton en Bush-tijdperken liefdevol onder het mes gaan. Opmerkelijk is dat 9/11 daarbij nauwelijks ter sprake komt, alsof Franzen wil zeggen dat we zo'n spectaculaire gebeurtenis niet moeten overschatten. Belangrijker zijn voor hem de onbewuste motieven van de mens, de condition humaine, die hij haarfijn en raak weet bloot te leggen. Dat maakt hem een heel groot schrijver."
Jann Ruyters herkent Sanneke van Hassels 'soberheid en strakke dosering' uit haar verhalenbundels in haar romandebuut Nest, maar moet vaststellen dat de personages niet beklijven: "echt onder je huid kruipen hun gevoelens niet". Janita Monna leest Luuk Gruwez' Garderobe ("Gruwez is geen dichter die louter schoonheid bezingt, het is eerder de modder die hem fascineert dan de roos.") en Monica Soeting leest Catherine O'Flynns Wat overblijft is liefde ("Maar het mooiste is hoe O'Flynn juist door wat ze niet vertelt diepgang in het verhaal aanbrengt)
Deze zaterdag in de Volkskrant een groot interview van Arjan Peters met Haruki Murakami. Over drie pagina's, door dat vermaledijde stramien van de Boekenbijlage ook over drie spreads, maar wel bijzonder, zoveel mensen krijgen de Japanner niet te spreken. "Ik wil niet beroemd zijn. [...] Ik wil iets schrijven in het donker, underneath this world. Als ik schrijf, zie ik personen, vreemde dingen, in het donker. Misschien dingen die andere mensen niet zien. That is my gift.' Behalve dit exclusieve interview in de Volkskrant een comfortabele verdubbeling van de keuze van de andere kranten: Japin (Daniëlle Serdijn: 'Vaslav blijft nu een te braaf eerbetoon, een aardige roman voor wie geen zin heeft in een biografie.'), Tom Rachmans De onvolmaakten (Diederik van Hoogstraten interviewt de auteur: 'Ik dacht dat ik zou schrijven over karakters die ik tegenkwam, over ervaringen. Maar de mediawereld bleek in elkaar te zakken; een nogal boeiend verhaal.') Tony Blairs Memoires, Meindert Fennema's biografie van Geert Wilders en Hans Bouman over Jonathan Franzen, Vrijheid: "geloofwaardigheid en levensechtheid van de geportretteerde karakters [...]. Meer ook dan The Corrections is in Freedom sprake van een uitgesproken wervelende plot, waarin zowel persoonlijke als sociaal-maatschappelijke en politieke verhaallijnen op virtuoze wijze door elkaar heen zijn gevlochten en nu en dan met elkaar verweven raken. [...] Een meesterwerk.")
NRC Handelsblad opent met Jonathan Franzens Freedom. Rob van Essen beoordeelt de roman op de literaire merites ('[je blijft] heen en weer schieten tussen verrukking over prachtige passages en ergernis over saaie scènes en flashbacks die te laat komen om nog iets aan het verhaal toe te voegen. Maar dan komt het meesterlijke laatste hoofdstuk en lijken die bezwaren opeens weer een stuk minder belangrijk.") en Menno de Galan op de politieke ideeën ("Dit is het Amerika dat Franzen schetst in Vrijheid: machtsdronken en corrupt, een land waar de inwoners "aan het idee moeten wennen dat het soms nodig is bepaalde feiten op te rekken").
Pieter Steinz interviewt Jonathan Coe ("In al mijn personages zit wel iets van mezelf. Het is de luxe van fictie dat je alle aspecten van je persoonlijkheid los kunt halen om ze op een nieuwe manier weer in elkaar te zetten - op de manier die je zelf wilt."), Elsbeth Etty looft de tweede roman van Marente de Moor, De Nederlandse maagd ("De Moor heeft misschien te veel motieven en verwijzingen in haar roman gepropt; de personages lijden daaronder. Maar de dreigende sfeer, de morele dilemma's en woedende hartstochten die ze in schitterend gebeeldhouwde zinnen oproept maken dat goed. [...] Hermans revisited.") en Arjen Fortuin analyseert Arthur Japins nieuwste ("Zo is de aanloop lang in deze roman, de afzet stevig, maar de uiteindelijke sprong niet imposant - van zweven of zeilen is het niet gekomen.'). Ellen de Bruin bespreekt Tom Rachmans The Imperfectionists ("allemaal best grappig"), Ger Groot twee boeken van Bolaño (Het Derde Rijk is 'een intrigerende roman, die zijn geheimen niet snel prijsgeeft en daarom om minstens twee keer lezen vraagt'). Ten slotte: twee middenpagina's vol te verwachten boeken van dit najaar.
Deze week heeft De Groene Amsterdammer een boekennummer ter gelegenheid van Manuscripta, met polemische bijdragen over 'de toekomst van het boek', naar aanleiding van een essay van Epstein in de NYRB (in vertaling opgenomen), en reacties daarop van Maarten Asscher, Joost Nijsen, Bernlef en Saskia de Coster. De Coster ziet een grote toekomst weggelegd voor het 'brulboek', "een virtueel reuzenboek dat in 3D-vorm voor zijn lezer oppopt wanneer die het oproept. Het ziet er lekker uit, heeft reuzengrote, digitale letters en het kan op eenvoudig verzoek enorm luid zijn verhaaltjes brullen, met de stem van de auteur", en J. Bernlef stelt: "Een cultuur die met een druk op de knop verwijderd kan worden is wel voorstelbaar maar onwenselijk. De overdracht van kennis, het bewaren ervan en dus het in stand houden van een cultuur, zal altijd gedrukte teksten als drager nodig hebben". In Dichters & denkers twee grote stukken over José Saramago, een van Cyrille Offermans over zijn werk ("Dat oeuvre vertoont een grote consistentie, hoewel Saramago allerminst tot het type schrijvers behoort dat telkens varianten van hetzelfde boek schrijft. Eén constante is zijn enorme verbeeldingskracht; een andere, daarmee hoogstens schijnbaar in strijd, zijn scrupuleuze gedocumenteerdheid') en een persoonlijker portret, door Cees Zoon. Veertien medewerkers van De Groene kijken uit naar de literatuur van het najaar. Terugkerende favorieten zijn de biografieën van Willem Elsschot (door Vic van de Reijt) en M. Vasalis (door Maaike Meijer), en Tsjevengoer van Andrej Platonov. Verder: Marita Matijssens Faverey-editie, de nieuwe bundel van Anneke Brassinga, en nieuw Nederlands proza van Frank Westerman, Anjet Daanje, Florette Dijkstra en Rob van der Linden en vertaalde literatuur van Umberto Eco, Atilla Bartis, György Konrád en Michael Cunningham.
In het jubileumnummer van het zeventigjarige Vrij Nederland ook aandacht voor de letteren. De Republiek der Letteren opent met een dubbelinterview met de 'twee kameraden' Arnon Grunberg en Henk Hofland. De rest van de boekenafdeling is gevuld met een 'Google Proof Letteren Quiz', 70 breinkrakers over 17 jaar Nederlandse kunst en literatuur.
In Het Parool een groot interview door Peter van Brummelen met Wim T. Schippers en Theo van den Boogaard over het eerste deel van een Sjef van Oekelomnibus en een speciaal katern rond de nieuwe Amsterdamse stadsdichter, F. Starik ("Als dichter heb ik natuurlijk een zwak voor het nutteloze. Nut zal de functie niet hebben"). Arie Storm opent dan de daadwerkelijke boekenpagina's met een groot stuk (d.w.z. grote foto met stuk) over Freedom, de nieuwe Jonathan Franzen: "En die roman zal niemand tegenvallen. De titel is Vrijheid, en wederom zit daar, in de titel alleen al, iets gelikts in. Toch vergeet je die handigheid van Franzen, die tegen hem zou kunnen werken, als je eenmaal begint te lezen." Andere recensies: Maarten Moll vindt Om vijf uur in de middag een "wisselvallige bundel", waarbij het titelverhaal het redt, want "zo goed als bijvoorbeeld zijn laatste roman, Het satijnen hart (2006) is hij hier niet"; Jasper Henderson prijst Pelle Sandstraks Mr. Tourette en ik ("een ontroerend en ook vaak geestig boek, dat laat zien dat de menselijke geest een genadeloze folteraar kan zijn, maar zichzelf uiteindelijk ook weer kan overwinnen").
Tags:
Amerikaanse literatuur,
Nederlandse literatuur,
Franse literatuur,
Italiaanse literatuur,
Japanse literatuur,
Uitgeverijen,
Wereldliteratuur,
Britse literatuur,
Digitalisering,
Duitse literatuur,
Spaanse literatuur,
Literair supplement
Geplaatst door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen op 06-09-2010
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening
